Hoxe máis ca nunca as relacións humanas vense fortemente vinculadas coas redes sociais, que foron gañando terreo xunto cos avances tencnolóxicos e, á súa vez, ocupando un lugar máis importante no noso día a día.

Todos, por unhas razóns ou outras, formamos parte dalgunha rede social. Ante o aumento da súa presenza, debemos pararnos a reflexionar sobre certos riscos do seu uso.

Un dos principais problemas delas é o feito de que as comunidades posúen a nosa información persoal, á que nalgúns casos poden acceder de forma instantánea, sen necesidade de ter permiso do dono de dita conta. Mesmo, habitualmente, a seguridade destas páxinas non é o suficientemente complexa como para non ser descifrada polos hackers, os cales atoparán todo tipo de información nosa. Todo isto fai das redes un lugar moi inseguro.

Outro dos problemas é a calidade das relacións que se establecen a través destas redes, xa que moitas non son ‘reais’, tendo en conta que é un medio frío, impersoal e pouco fiable. Realmente son os nosos amigos? Coñécennos? Coñecémolos? Nunca sabemos con quen falamos ou se realmente é quen di. Mesmo se permite o contacto entre nenos e adultos, sen que os pais do neno teñan coñecemento de dita relación.

Por outra banda, tamén nos debe facer pensar a adicción que intentan crear en nós engadindo aplicacións que nos teñan enganchados máis tempo. Polo que, se un non ten un motivo claro de uso ou un control, poden rematar sendo unha grande perda de tempo que nos converte nuns escravos, facendo que nos manteñamos constantemente pendentes de todo o que conteñen.

Tamén é importate destacar os aspectos propagandísticos que poden ter ocultos as redes, xa que moitas empresas ou persoas as empregan para isto, chegando a ter moitas veces gran influencia en enquisas ou na opinión dun mesmo sobre temas da realidade. Neste caso, destacaría como exemplo o feito de que Barack Obama é un dos usuarios con maior número de seguidores.

Polo tanto, é un feito que as redes sociais son quen de afastarnos da nosa realidade máis próxima. Por iso, sen chegar ao extremo de deixar de utilizalas temos que ser moi conscientes dos seus riscos e facer un uso responsable delas.

Unha rede social é unha estructura que permite conectar a diferentes individuos e establecer un contacto ou unha relación entre eles. Hai persoas que non están a favor delas, argumentan con cuestións coma a veracidade das relacións, roubos de información, violacións de intimidade, etc. Pero se razoamos, decatámonos de que estes sucesos desagradables non son tan frecuentes. Parto da idea de que a maioría da xente non faría tales horribles actos se poidera, e que o ser humano en si mesmo é bo.

As redes sociais melloran a comunicación porque estamos relacionados con quen desexemos sempre e cando teñamos un ordenador ou dispositivo co que acceder á rede. Por outro lado son unha fonte inmensa e instantánea de información para estar ao tanto dos sucesos que ocorren noutras partes do mundo e para resolver as nosas dúbidas e inquedanzas. Tamén proporcionan entretenemento gracias a diferentes aplicacións que axudan a definir a personalidade. Con coidado e prudencia, convértese nunha forma de ocio para pasar o tempo dunha forma útil ou divertida.

Por outra parte, as redes facilitan a participación e o traballo colectivo entre persoas, independentemente da distancia dos interlocutores e dende calquera lugar. Dános a oportunidade de establecer relacións e de facer proxectos en comunidade, podendo cumprir diferentes obxectivos científicos e formativos. Ademais existe un certo control sobre a quen lemos, que facemos e a quen lle permitimos coñecer o que nós poñemos na nosa rede social, tendo así unha seguridade.

As redes sociais axudan ás persoas a abrirse, a mostrarse; nelas ensinas o teu lado máis emocional, intentas expor con imaxes como es e cales son as túas afeccións. Mellóranse as relacións sendo máis emocionais e obtendo un maior protagonismo. A isto axuda o medio destas relacións porque un practicamente despóxase do físico e ten que esforzarse por expresar ben os seus sentimentos, omítense moitos xestos visuais propios da comunicación física. Noutras palabras: un preocúpase máis do que vai e como o vai dicir, sen máscaras; derrúbanse as barreiras culturais e físicas.

En conclusión, as redes establecen “pontes incorpóreas” que conectan mentes que só están preocupadas polos sentimentos e o intelectual. Hai xente que se opón ás redes polas razóns que antes citei e por outras. Pero estas “pontes” significan o progreso nas comunicacións e nas relacións. Sempre haberá quen utilice as redes sociais con malos fins e con consecuencias negativas pero non podemos evitar o mal condicionando o medio, temos que usar a razón para actuar, en man de cada un de nós está o usala e facernos responsables, esa facultade que nos vén dada pola nosa condición de humanos.

Vivir máis rápido de xeito superficial. Esa é unha das principias repercusións da utilización das redes sociais. Rematar unha relación sentimental cun só "click" ou comunicarse cos amigos sen mirarse á cara, sen ter a oportunidade de interpretar os datos cinésicos que nos brindan situacións tan simples coma as cotiás: mirarse, saudarse, etc.

Ata non hai tantos anos, a comunicación oral, epistolar ou incluso telefónica eran das poucas maneiras de socializar e permanecer en contacto. Actualmente, isto cambiou un xeito radical, coa masiva introdución de Internet nas nosas vida e nos nosos fogares, polo que o ciberespacio supera á realidade. Así mesmo, creáronse as redes sociais, co obxectivo de afianzar un vínculo máis estreito e íntimo cos coñecidos, xa sexan amigos ou familiares. Os rexistros nestas redes non fan máis que repuntar cada día máis.

Pero estas redes sociais, unen ou separan? A miña resposta está ben clara: separan. Nun mundo coma o de hoxe estar presente en "alma" pero non en corpo, como ocorre nestas redes, simplemente mediante o nome e unha imaxe, pode converterse en algo moi perigoso.

Redes como Badoo, Tuenti, Facebook, Hi5... funcionan como un almacén de datos dos seus usuarios, comercializándoos neste planeta capitalista, ou dispoñendo deles. Estas redes non só serven para comunicarse, senón para compartir información, fotografías e vídeos no que a privacidade non está asegurada. Coñecer onde estivo o curmán de Rafael esta fin de semana e con quen, aprender ata de memoria o alcume, os apelidos e mesmo o aniversario desa rapaza coa que te cruzas todos os días no instituto, que só coñeces de vista. Os datos confidenciais dunha persoa son moi importantes, e poden verse vulnerados nestas redes, polo que eu só atopo constantes desvantaxes. Ata se pretende que os alumnos "asistan" ás clases da universidade dende o propio cuarto, conectándose en redes como Twitter, e atender ó profesor, tomando os apuntamentos a través dos audiovisuais. Este tipo de actuacións non desembocarán máis que no sedentarismo, pasividade e problemas á hora de enfrontar situacións da vida real como entrevistas de traballo, sen saber qué posturas adoptar ou qué dicir.

Ben sei que as redes sociais teñen algunhas vantaxes, pero é mellor tocar, abrazar, rir ou bicar a unha persoa que levabas semanas agardando con ilusión e aproveitar ó mesmo tempo para falar. Coas redes sociais, nin ilusión nin esperanza, só a superficialidade que fai que vivamos con menos intensidade e sen dar importancia a cousas que a teñen máis do que poida semellar.

De seguirnos así, non nos libraremos do xugo destas redes ás que nos sometemos tan facilmente. Así, antes de que o corpo leve a información do que nos ocorre ou do que padecemos ó pensamento, como diría Descartes, grazas á glándula pineal, xa aparecerá escrita en todo o seu esplendor na cela da actualización do noso estado.

Comunicarse, ese é o obxectivo fundamental do ser humano. De feito, xa no século IV a. C. Aristóteles, e máis tarde no XIII Santo Tomé de Aquino, dous dos grandes filósofos da historia, identificaron no seu pensamento ao ser humano coma o ser social por antonomasia. Deste xeito, ó longo da historia fomos aumentando as posibilidades de comunicación, ata chegarmos á era tecnolóxica, que poñerá un punto e aparte na calidade dos medios que nos permiten a comunicación. Así, unha das formas de comunicación máis de moda nos tempos que corren son as redes sociais, cada vez máis abundantes no mundo virtual e con máis usuarios.

Mais a cuestión que hoxe nos trae aquí é: as redes sociais unen ou separan? As redes sociais unen, non cabe lugar á dubida. Nun mundo globalizado coma o actual, todos os días millóns de persoas precisan comunicarse con outras a longa distancia, e moitas empregan xa este tipo de redes.

Facebook, Tuenti, Twiter… non importa cal (moitos usuarios mesmo teñen contas en varias redes). O certo é que as redes sociais nos axudan a ser máis comunicativos e máis abertos ao mundo. Cada día miles e miles de persoas conéctanse a elas para contarlle ao mundo onde tomaron o café do serán ou saber como lle foi o día a aquel amigo que anda de viaxe. E é que todo son vantaxes, permitindo tamén a transmisión de coñecemento entre compañeiros ou entre alumnos e profesores (de feito Tuenti nace como un proxecto universitario para mellorar a comunicación interna entre universidades). Este obxectivo é ademais un dos que se propón o polémico Plan Boloña, que entrou en vigor o presente curso universitario.

Moitos famosos forman tamén parte deste novo faladoiro virtual, entre eles o gañador de sete Tours de Francia Lance Amstrong, que mediante a rede social twiter e grazas á enorme repercusión deste ciclista en todo o mundo, está levando a cabo un importante labor de información e de loita contra o cancro, unha enfermidade que el mesmo padeceu.

Probablemente este artigo terá algunha resposta que se opoñerá á miña postura, argumentando a perigosidade das redes sociais e a perda da privacidade. Todos sabemos os perigos que encerra Internet, pero en moitas das súas páxinas, non só nas redes sociais. No canto á privacidade, cada quen é libre de colgar as fotos ou facer os comentarios que desexe, mais eu penso que todo consiste nun correcto e moderado consumo da oferta que nos posibilitan as redes sociais.

Para rematar, só cabe concluírmos afirmando que as redes sociais unen, e posibilitan un intercambio de información rápido, fácil, cómodo e eficaz. Por iso, expresamos aquí o desexo dunhas 1000 primaveras máis para as redes sociais.

As redes sociais facilítannos a comunicación e resúltannos moi fáciles de usar. Poden ser utilizadas por persoas de todas as idades, desde adolescentes a persoas da terceira idade. Hainas para todos os gustos, públicos e intereses e responden a diferentes demandas por parte dos usuarios. As redes sociais e sitios web colaborativos supoñen un dos principais medios de contacto para os usuarios de Internet, para fomentar a interacción de membros da rede e promover á súa vez a xeración de novas relacións e acceso a contidos comúns. Presentan tamén outros usos destacados como son a publicidade e as compras online, e nesta época de crise, están consideradas como unha estratexia económica e efectiva para comunicarse e incluso como medio de procura de emprego.

As redes sociais permiten, en primeiro lugar, manter contacto con persoas, tanto coas que se ven a miúdo como coas que hai moito tempo que non vemos e mesmo facer novos amigos ou atopar parella. Ademais, son moi útiles para desenvolver negocios ou simplemente para o lecer. En segundo lugar, nos últimos tempos, desenvolven un labor fundamental para os partidos e líderes políticos, permitindo manter informados do seu traballo aos posibles votantes, influír na evolución do voto e mesmo gañar as eleccións. E nun terceiro lugar, permiten compartir coñecementos e materiais, polo que favorecen a participación e o traballo en equipo entre as persoas, dende calquera lugar. Dentro desta vantaxe non podemos esquecer as Webs 2.0, que poden ser actualizadas continuamente e poden ter un fin educativo, permiten un contacto continuado do profesorado (Aulas virtuais, Aula Cesga,…) e mesmo desenvolver unha formación autodidacta independentemente da idade.

As redes sociais aportan unha vantaxe que non teñen los álbums fotográficos de toda a vida, nin tampouco o bar do barrio onde te reúnes cos teus amigos: a posibilidade de buscar de forma inmediata a quen dar a coñecer o que desexas, no momento en que o desexes.

Como conclusión podemos afirmar que as redes sociais son boas porque permiten manter contacto cos amigos, compartir coñecementos e materiais, axudan á cidadanía a participar activamente na política e aumentan as nosas amizades; ademais da súa importancia na educación e no desenvolvemento psicoafectivo da mocidade.

Chamamos “Redes sociais” ás estruturas virtuais, onde a xente contacta con diferentes persoas coa finalidade de transmitir todo tipo de datos persoais. Estes datos persoais, anecdóticos ou formais, poden ser utilizados de con fins dubidosos por calquera que poida ter acceso a eles, dándose casos de abuso como por exemplo, de acoso, pedofilia, roubos, malversacións, etc… Sen excluír a posibilidade de ser observados polas autoridades coa escusa da seguridade pero lembrando moito ao Gran Irmán da arrepiante novela de Orwell 1984.

Como se este non fose un problema suficientemente grave, as redes socias tamén poden chegar a illar á xente do mundo real, pois é moito máis fácil a vida virtual deseñada á nosa vontade que a vida real na cal temos que adaptarnos e evolucionar para sobrevivir, a este afastamento da vida real podemos sumar o dato de que a maioría dos usuarios destas redes son adolescentes, polo que este illamento poderá afectar a súa vida como adultos. Estas incapacidades para vivir no mundo real dan lugar a fenómenos extremos como o Cocooning, o Hikkikomori ou outros problemas de tipo psicolóxico causados pola facilidade de crearse a si mesmo na rede, co agravante de que nesta vida virtual os nosos actos non teñen consecuencias e na vida real si.

Outro perigo das redes sociais é a adicción que producen en determinados tipos de usuarios, e como en todas as adiccións, sacamos o tempo de onde podemos, familia, amigos, parella, etc..., en vez de vivir unha verdadeira historia con eles, apartándonos cada vez máis e converténdonos en estraños. A adicción a estes mundos virtuais pode chegar a volverse moi perigosa, ate o punto de esquecer a túa vida antes das redes sociais e vivir nun constante estado de conexión á rede.

Estas adicción, ademais, poden xerar non só problemas psicolóxicos como so mencionados anteriormente ou o Síndrome de Facebook ou a Coraxe pola interne,t senón tamén físicos como fatiga visual, hipocondría, cefaleas, lumbalxias, trombose, finximentos para chamar a atención, dependencia da internet ou desordes dos membros. En palabras de Frank Lloyd Wright “De seguiren as cousas así, ao home atrofiaránselle todas as súas extremidades agás os dedos de pulsar os botóns”.

Para rematar, parafraseando a frase atribuída a John Lennon, desexamos que non nos suceda que “a vida sexa iso que pasa mentres nós estamos conectados ás redes sociais”.

Como xa o afirmara Xoán Pablo II: “A grande rede mundial que é Internet, ofrece amplos coñecementos, pero non ensina valores. Degrádase así a nosa humanidade,

porque o home con certa facilidade perde de vista a súa dignidade trascendente”.

Realmente as redes sociais están favorecendo a separación da sociedade, nos últimos anos o número de usuarios nas redes sociais en España incrementouse, xa son máis de

trece millóns de persoas. Así mesmo, obsérvase que os lazos afectivos deterioráronse notablemente debido ao pouco tempo que lle dedicamos ás nosas relacións na vida

diaria.

A vida virtual estalle gañando terreo á real, ata o punto de converter nunha prioridade o acceso á Internet. Fálase da cantidade de contactos que se establecen a través da rede, da

facilidade de acceso á mesma, sen embargo, cantos deses contactos son fiables ou verdadeiros? Mellor aínda, podemos considerar que son verdadeiros amigos?

Os lazos de unión que se crean neste contexto son moito máis febles que os que viñamos establecendo ata agora co cara a cara das conversas de cafetería.

Vivimos na era da información e compartimos máis cantidade dela que nunca, pola contra, habitualmente a pesar disto non coñecemos verdadeiramente ao noso

interlocutor na rede. Isto dá pé a importantes problemas, pederastia, acoso, violación da privacidade. Para ter un amigo é necesario vivir experiencias con esa persoa; coñecelo,

é saber como vai reaccionar ante un problema, ao igual que saber o que lle interesa, e sexamos lóxicos; pódese vivir todo isto a través da rede?

Si, vivir, aí está o gran problema. A rede ofrécenos a posibilidade de establecer contactos doutro xeito, non sempre veraces, polo que non pode converterse nunha

prioridade. Se o fai, alonxámonos de todo o que constitúe a nosa vida; deixamos de vivir na realidade.

Mentres que os nosos intelectuais da Cova Céltica se reunían para compartir as súas utopías rexionalistas na escura trastenda dunha libraría, os de hoxe optan por manifestar

os seus valores e ideais nun novedoso universo virtual, Internet. A diferenza dos primeiros, os pondalianos da era da información teñen ao seu alcanze a posibilidade de

fomentar transformacións mundiais cunha inmensa liberdade de expresión e alcance; e o vehículo para canalizar os nosos proxectos son as redes sociais.

As redes sociais proporciónannos infinidade de ferramentas para expoñer un estudo, compartir imaxes, vender ou mercar un produto, solicitar un traballo, promocionarnos

como artista, exhibir un destino turístico, atopar un vello amigo… Nembargantes, a repercusión das redes sociais reside na súa concepción como espazo adimensional no

que non existen as barreiras intercontinentais, no que non ten cabida a censura de opinión, e sobretodo, onde todas as persoas do mundo, a pesar das diferenzas culturais,

se solidarizan para loitar polos valores que nos envolven a todos, como a situación da muller, a explotación infantil, o cambio climático ou a defensa dos valores humanos no

mundo.

Este é o noso espazo, o campo de batalla contra a opresión e a hipocresía daqueles que tratan de dominar as conciencias controlando a televisión, os xornais e a radio; aqueles

que se cren vencedores por estaren ao poder, inquedos sabendo de que aínda hai algo que non poden controlar: a rede máis complexa que construíu a humanidade, Internet.

Está claro que as redes sociais crean fortes lazos de unión entre as xentes, pois constitúen un medio para comunicarnos con persoas con quen compartir os nosos ideais

e intereses, así como manter o contacto con amigos ou familiares que vivan lonxe. Nesta liña, estamos a crear un mundo global que se humaniza e se solidariza cos demais a

pasos axigantados, en poucos anos conseguimos eliminar fronteiras que anteriormente eran imposibles de acadar, profundizando na cultura allea e dando a coñecer a nosa

propia, valorando máis os problemas aos que todos estamos sometidos. Daquela, reunámonos todos nos nosos recunchos virtuais, expresémonos, compartamos e

interesémonos por aqueles valores que a humanidade leva milenios levantando.

O uso que os adolescentes lle damos ás novos modos de comunicación, xa sexan móbiles, mensaxería instantánea ou redes socais como Tuenti, non é precisamente o da comunicación como comunión, como desexo de querer construír algo común. Nós usamos os servicios que nos prestan as redes sociais sobre todo como escaparate para exhibirnos e que os demais nos vexan, coma se estivesemos contaxiados polos medios de comunicación tradicionais nese afán por converter a realidade social nun verdadeiro circo mediático. Ademais, os medios que a tecnoloxía puxo ó noso alcance permítenos construír rapidamente o escaparate e renovalo constantemente: os teléfonos móbiles contan con potentes cámaras de foto e de vídeo e as grandes compañías de comunicación como Fotolog, MySpace, Tuenti, Facebook.. permítennos facer de forma gratuita a nosa páxina de exhibición: só fai falla abrir unha conta de usuario e elixir unha contraseña e empezar a “subir” fotos á rede e facer comentarios (en Facebook sóbense 1.000 fotos por segundo / 2.500 millóns de fotos mensuais).

Ese éxito tan espectacular que tiveron as redes sociais como Tuenti ou Facebook sobre todo entre os xoves (á radio custoulle 38 anos conseguir 50 millóns de oíntes; á televisión, 13; a internet, 4; Facebook conseguiu 100 millóns en 9 meses) corrobora a nosa idea de que a xuventude en xeral e os adolescentes en particular estabamos ansiosos por ter un escaparate na rede. Segundo un estudo da Universidade Camilo José Cela, publicado no ano 2009, preto do 70 por cento dos adolescentes españois de 1º a 4º da ESO é usuario habitual das redes sociais de Internet e emprégaas "sobre todo para subir, compartir e comentar as fotos dos seus amigos". E dicir, os propios adolescentes estamos confirmando que utilizamos as redes sociais para exhibirnos e recibir a aprobación dos demais.

Pero ese escaparate virtual ás veces resulta apedreado por malvados adolescentes que están facendo mal uso do seu tempo de lecer. Segundo datos do Instituto Nacional da Xuventude de 2009, o 26'6 por cento dos adolescentes españois practica ou padece 'ciberbullying', unha nova forma de acoso escolar que se realiza a través do teléfono móbil, internet e outras novas tecnoloxías.

Se ben é evidente que os mal usos converten ás redes en puntos de separación máis ca de encontro; en calquera caso, o feito de que os adolescentes as utilicemos como recurso de lecer, cunhas características moi semellantes ós realities-shows televisivos que permiten ó usuario navegar na vida dos demais (unha especie de Gran Hermano virtual), obríganos a recoñecer o uso das redes como espectáculo, non como elemento socializador e de unión entre iguais. En fin , a mellor metáfora que pode definir o uso que lle damos ás redes e á do desfile do Antroido, na que os adolescentes somos os protagonistas do espectáculo. Neste sentido, as redes separan máis ca unen.